Cổng Thunderbolt Là Gì? So Sánh Chi Tiết Thunderbolt 1, 2, 3, 4 Và 5
I. Cổng Thunderbolt Là Gì?
Thunderbolt là một giao thức kết nối phần cứng chuẩn cao cấp, tốc độ cao được hợp tác phát triển bởi Apple và Intel. Cổng kết nối này chính thức trình làng vào năm 2011 trên các mẫu MacBook Pro. Về cơ bản, cổng Thunderbolt hoạt động tương tự như một chiếc USB giúp truyền tải dữ liệu và hình ảnh. Tuy nhiên, điểm khác biệt là nó cho phép truyền dữ liệu trực tiếp một cách chớp nhoáng mà không cần qua thao tác copy - paste thông thường.
Trải qua nhiều thế hệ nâng cấp, Thunderbolt ngày càng trở nên phổ biến. Đặc biệt từ thế hệ Thunderbolt 3, cáp kết nối đã đánh dấu bước ngoặt lớn khi kết hợp hai giao thức là PCI Express (truyền tải dữ liệu) và DisplayPort (truyền tải hình ảnh). Thêm vào đó, thay vì dùng cổng Mini DisplayPort như trước đây, thiết bị chuyển sang sử dụng cổng vật lý USB Type-C để mang lại sự tiện lợi và đồng bộ tối đa.
II. Đặc Điểm Của Cổng Thunderbolt (Thế Hệ 3 Trở Lên)
Sự ra mắt của cáp Thunderbolt 3 đã tạo nên một cuộc cách mạng so với các thế hệ trước. Vậy sự thay đổi đó là gì? Cùng Sicomp điểm qua những đặc tính nổi bật nhất:
1. Tốc độ truyền tải siêu tốc
Đây là điểm khác biệt thu hút người dùng nhất. Nếu Thunderbolt 1 dừng ở mức 10 Gbps (ngang ngửa USB 3.1) và Thunderbolt 2 là 20 Gbps, thì đến Thunderbolt 3, tốc độ chuyển tải đã tăng vọt lên 40 Gbps – gấp đôi thế hệ 2.
2. Khả năng kết nối và truyền điện năng ấn tượng
Với các thế hệ trước, anh em có thể kết nối cùng lúc 6 thiết bị hoặc màn hình, vừa truyền âm thanh vừa truyền hình ảnh. Tuy nhiên, Thunderbolt 3 nâng cấp mạnh mẽ hơn khi cho phép sử dụng cùng lúc 8 đường truyền hình ảnh DisplayPort 1.2 và 4 đường truyền dữ liệu PCIe Gen 3. Nó hoàn toàn đáp ứng được việc kết nối với card đồ họa rời (eGPU) hay kéo cùng lúc 2 màn hình máy tính độ phân giải 4K.
Về khả năng truyền điện năng, Thunderbolt 3 hỗ trợ USB Power Delivery với công suất sạc lên đến 100W. Đó là lý do Apple từng ưu tiên loại bỏ cổng MagSafe để dùng Thunderbolt 3 làm cổng sạc chính cho MacBook: nhỏ gọn, sạc siêu nhanh và cực kỳ an toàn.
3. Độ tương thích linh hoạt
Cổng Thunderbolt 3 khiến người dùng bất ngờ bởi độ tương thích cực tốt. Khi cắm các thiết bị dùng cổng USB-C thông thường (như Smartphone) vào cổng Thunderbolt 3, chúng vẫn hoạt động bình thường.
Lưu ý: Cáp Thunderbolt 3 thường dài 0.5m để đạt tốc độ tối đa 40 Gbps. Nếu dùng cáp dài hơn 1m, tốc độ truyền tải có thể giảm xuống 20 Gbps (trừ khi sử dụng loại cáp chất lượng cao chuyên dụng).
III. Phân Loại Các Cổng Thunderbolt Hiện Nay
- Thunderbolt 1: Bao gồm 4 kênh DisplayPort (2 kênh truyền, 2 kênh nhận) với tốc độ 5.4 Gbps mỗi kênh. Tổng băng thông cho mỗi chiều là 10 Gbps.
- Thunderbolt 2: Nâng cấp tốc độ lên gấp đôi (20 Gbps) bằng cách gộp cả 4 kênh hoạt động cùng một hướng. Cả thế hệ 1 và 2 đều dùng đầu nối mini DisplayPort.
- Thunderbolt 3: Tăng gấp đôi băng thông so với thế hệ 2, sử dụng chuẩn PCI Express 3.0 và đổi sang đầu nối USB Type-C. Dù tương thích ngược với thiết bị USB 3.1, nhưng tốc độ với các thiết bị này bị giới hạn ở 10 Gbps.
- Thunderbolt 4: Được tích hợp rộng rãi trên Windows, Mac, Linux và Chrome OS. Đặc biệt, các laptop đạt chuẩn Intel Evo hoặc hỗ trợ nền tảng Intel vPro đều mặc định trang bị ít nhất 1 cổng Thunderbolt 4.
- Thunderbolt 5: Băng thông hai chiều khủng lên tới 80 Gbps (gấp đôi thế hệ trước), hỗ trợ sạc siêu tốc 240W và xuất hình ảnh ra 2 màn hình 8K, đưa trải nghiệm lên một tầm cao mới.
IV. Bảng So Sánh Tốc Độ Các Thế Hệ Thunderbolt
| Tiêu chí | Thunderbolt 1 | Thunderbolt 2 | Thunderbolt 3 | Thunderbolt 4 | Thunderbolt 5 |
|---|---|---|---|---|---|
| Băng thông tối đa (Gbps) | 10 Gbps | 20 Gbps | 40 Gbps | 40 Gbps | 80 Gbps |
| Băng thông tối đa (GB/s) | 1 GB/s | 2 GB/s | 4 GB/s | 4 GB/s | 8 GB/s |
| Thiết bị kết nối tối đa | 7 | 7 | 6 | 6 | 6 |
| Giao thức tương thích | PCIe 2.0 x4, DP 1.1a x4 | PCIe 2.0 x4, DP 1.2 x4 | PCIe 3.0 x4, DP 1.2 x8, USB 3.1, 10G Ethernet | PCIe 3.0 x4, DP 1.2 x8, USB 3.1, 10G Ethernet, USB-C | USB4 v2, DP 2.1, PCIe Gen 4 |
V. Có Thể Sử Dụng Cổng Thunderbolt Với Những Thiết Bị Nào?
Cổng Thunderbolt cung cấp một giải pháp cực kỳ linh hoạt và mạnh mẽ cho mọi nhu cầu kết nối:
- Laptop và máy tính để bàn: Rất nhiều hệ thống cao cấp từ Apple, Dell, HP, Lenovo... có tích hợp sẵn.
- Màn hình máy tính: Xuất hình ảnh độ phân giải cao và truyền dữ liệu chỉ qua một sợi cáp.
- Ổ cứng rời: Tốc độ cực cao, lý tưởng cho việc sao lưu dữ liệu lớn.
- Docking stations (Hub): Biến laptop thành cỗ máy trạm đa kết nối (USB, LAN, âm thanh, xuất hình) thông qua 1 cáp duy nhất.
- Thiết bị âm thanh/video chuyên nghiệp: Các bảng điều khiển âm thanh (Audio interface), máy quay phim cao cấp luôn chuộng Thunderbolt để triệt tiêu độ trễ.
- Thiết bị mạng: Cung cấp giải pháp kết nối mạng server tốc độ cao.
VI. Bản Chất Thunderbolt Và Type-C Khác Nhau Thế Nào? Có Sạc Được Điện Thoại Không?
Đây là thắc mắc cực kỳ phổ biến của rất nhiều anh em khi chọn mua thiết bị. Để Sicomp giải thích cho anh em dễ hình dung nhất nhé:
- USB Type-C: Chỉ là cái hình dáng vật lý của cổng kết nối, chứ còn bên trong thế nào là còn do nhà sản xuất quyết định.
- Thunderbolt (3, 4, 5): Là công nghệ giao thức truyền tải dữ liệu siêu tốc nằm bên trong cái cổng đó.
Chốt lại: Tất cả các cổng Thunderbolt 3, 4 và 5 hiện nay đều sử dụng hình dáng của cổng Type-C. Nhưng KHÔNG PHẢI cổng Type-C nào cũng có công nghệ Thunderbolt (nhiều mẫu laptop phổ thông có cổng Type-C nhưng bên trong chỉ là chuẩn USB 2.0 hoặc 3.0 truyền thống, tốc độ chậm hơn rất nhiều).
Vậy cổng Thunderbolt trên laptop có sạc được cho điện thoại không?
Câu trả lời là hoàn toàn sạc được, thậm chí sạc rất ngon! Vì cổng Thunderbolt được tích hợp sẵn chuẩn sạc thông minh USB Power Delivery (PD). Khi anh em cắm cáp sạc điện thoại (iPhone, Samsung...) vào cổng Thunderbolt, con chip bên trong sẽ tự động "giao tiếp" với điện thoại để cấp đúng dòng điện phù hợp. Anh em cứ cắm sạc thoải mái, an toàn tuyệt đối mà không sợ bị cháy chập hay hỏng pin nhé.
VII. Những Câu Hỏi Thường Gặp Về Cổng Thunderbolt (FAQ)
1. Thunderbolt khác gì so với USB?
Khác biệt lớn nhất là tốc độ và công nghệ. Thunderbolt 3 và 4 có tốc độ lên đến 40Gbps, trong khi USB 3.1 phổ thông chỉ là 10Gbps.
2. Cáp Thunderbolt có tương thích với cổng USB không?
Từ thế hệ Thunderbolt 3 và 4 (sử dụng cổng vật lý USB Type-C), chúng tương thích ngược với các thiết bị dùng cổng USB-C. Các thế hệ 1 và 2 dùng đầu nối Mini DisplayPort thì không.
3. Làm thế nào để biết máy tính của tôi có hỗ trợ Thunderbolt?
Rất đơn giản, anh em chỉ cần tìm biểu tượng tia sét nằm bên cạnh cổng cắm trên thân máy.
4. Thunderbolt 3 có trên những thiết bị nào?
Chuẩn này có mặt trên rất nhiều laptop mỏng nhẹ, cao cấp như dòng MacBook của Apple, Dell XPS, LG Gram, hay các mẫu iPad Pro 2018 (Từ iPad Pro M1 đã nâng cấp lên Thunderbolt 4).
Tổng kết: Có thể khẳng định Thunderbolt (đặc biệt từ thế hệ thứ 3 trở đi) là chuẩn kết nối tiên tiến và toàn diện nhất hiện nay. Hy vọng bài viết từ Sicomp đã giúp anh em có cái nhìn rõ nét nhất để lựa chọn linh kiện và thiết bị công nghệ phù hợp với nhu cầu!